Ubuntu 26.04 LTS "Resolute Raccoon" đã phát hành: TPM FDE, Rust sudo, CUDA + ROCm chạy thẳng từ apt

TL;DR

• Canonical phát hành Ubuntu 26.04 LTS "Resolute Raccoon" ngày 23/04/2026 — bản LTS thứ 11.
• Điểm nóng: TPM-backed full-disk encryption GA, sudo-rs (Rust) thay sudo C, rust-coreutils cho ls/cp/mv, post-quantum mặc định cho OpenSSH/OpenSSL, NVIDIA CUDA + AMD ROCm cài bằng một lệnh apt install.
• Kernel Linux 7.0, GNOME 50 Wayland-only, systemd 259 (cgroup v1 bị gỡ), Dracut thay initramfs-tools.
• Hỗ trợ 5 năm tới 04/2031; Ubuntu Pro kéo lên 10 năm (miễn phí cá nhân ≤5 máy); gói Legacy push tới 04/2038.
• Upgrade từ 24.04 chính thức mở rộng cùng 26.04.1 ngày 06/08/2026.

Có gì mới

Ubuntu 26.04 LTS gom tất cả thay đổi từ 24.10, 25.04 và 25.10 thành một cú nhảy lớn cho những ai đang ở 24.04. Canonical đóng khung bản này là "stability through consistency" — giao diện quen thuộc, nhưng nền tảng được hiện đại hoá từ gốc.

Ba trụ cột của bản phát hành:

1. Silicon harmony: kernel 7.0 bật hardware enablement cho Intel Nova Lake/Panther Lake, AMD Zen 6, RISC-V RVA23; x86-64-v3 package variants cho CPU từ Haswell trở lên.
2. Enterprise-grade security: TPM FDE, Rust trong sudo + coreutils, post-quantum cryptography, Security Center thống nhất.
3. AI native: NVIDIA CUDA và AMD ROCm đi thẳng vào repo chính thức — không còn phải chạy theo PPA hay script cài đặt của nhà sản xuất.

Vì sao đáng chú ý

Đây là LTS đầu tiên trong đó Canonical cam kết sustained với memory-safe system components. Khi sudo, ls, cp, mv — những tool xuất hiện trong mọi script production — được viết lại bằng Rust, cả một lớp lỗ hổng buffer overflow / use-after-free biến mất mặc định. Kết hợp với TPM FDE và post-quantum SSH, Ubuntu 26.04 nâng baseline bảo mật cho hàng triệu máy enterprise mà admin không phải cấu hình thêm.

Mặt AI quan trọng không kém: trước 26.04, cài CUDA hay ROCm trên Ubuntu là một trong những bước vấp nhất của AI infra — phụ thuộc driver, version PPA, dependency hell. Giờ sudo apt install rocm hoặc CUDA tương đương được Canonical maintain, vá bảo mật theo channel chính thức, hỗ trợ tới 15 năm với Ubuntu Pro cho ROCm. Với team vận hành GPU farm, đây là khác biệt giữa "vật lộn build image" và "cargo-cult cài 3 lệnh".

Số liệu kỹ thuật

Hiệu năng desktop cũng có cú hích: Nautilus load thư mục nhanh hơn 5× và tạo thumbnail nhanh hơn 10×; các patch Mutter cho NVIDIA Wayland kéo "blocked frame time" từ milliseconds xuống microseconds; fractional scaling và VRR ra khỏi experimental.

Security deep-dive

TPM-backed FDE giờ GA ngay trong installer. Khoá mã hoá disk bị seal vào TPM 2.0 + trạng thái Secure Boot của máy — tháo ổ cứng mang sang máy khác là decrypt fail. Lần đầu tiên người dùng cũng quản lý được sau cài đặt: thêm/gỡ PIN, xoay passphrase, re-encrypt — tất cả từ Security Center mới.

Post-quantum crypto bật mặc định: OpenSSH dùng hybrid mlkem768x25519-sha256 KEX, OpenSSL dùng X25519+ML-KEM cho TLS. Connection hôm nay đã được chuẩn bị cho ngày "harvest-now, decrypt-later" trở thành rủi ro thực tế.

Confidential AI: Intel TDX (host + guest) và AMD SEV-SNP được hỗ trợ native — một image Ubuntu chạy được verifiably-private AI workloads trên cả Intel, AMD và NVIDIA mà không cần image riêng theo platform.

Snap permission prompting bật mặc định, đưa model consent kiểu mobile lên desktop Linux: camera, mic, filesystem — snap muốn gì user đồng ý mới cho.

AI/ML stack: CUDA + ROCm trong apt

Đây là điểm marketing mạnh nhất của Canonical trong bản này. Với NVIDIA CUDA native trong repo, workflow setup GPU đi từ "tải .run file của NVIDIA, tắt nouveau, reboot, pray" về một lệnh. DOCA-OFED cho high-performance networking của NVIDIA cũng có PPA chính thức.

Phía AMD, ROCm được team Canonical đóng gói trực tiếp — có cả stable LTS và fresh track với bản mới mỗi 6 tháng. sudo apt install rocm là xong; hoặc để nó làm dependency của project khác như ollama-amd. Bảo trì và security fix đi theo channel apt upgrade bình thường. Ubuntu Pro cam kết hỗ trợ tới 15 năm cho ROCm trong LTS.

Breaking changes cần lưu ý

• cgroup v1 bị gỡ khỏi systemd 259 — container cũ phụ thuộc v1 sẽ không start. Migrate sang cgroup v2 trước khi upgrade.
• X11 GNOME session không còn trong GDM. Apps X11 vẫn chạy qua XWayland, nhưng nếu cần session thuần X11, dùng Xubuntu hoặc flavor khác.
• sudo-rs không hỗ trợ plugin system và sudo-ldap — test cấu hình sudoers phức tạp, chuyển LDAP sang PAM.
• apt-key bị gỡ, /tmp chuyển sang tmpfs (mất data khi reboot, giới hạn theo RAM), removable media mount ở /run/media.
• Dovecot 2.4 đổi format config, containerd 2.x API breaking, Apache 2.4.65 tắt TLS 1.0/1.1 mặc định.
• Gỡ khỏi default install: Software & Updates, Additional Drivers (ảnh hưởng quản lý proprietary driver GUI), Startup Applications, Totem, Evince, Eye of GNOME, GNOME Terminal, System Monitor, Nautilus Google Drive integration.
• RAM tối thiểu desktop 6 GB — cao hơn Windows 11 (4 GB). Lubuntu/Xubuntu vẫn chạy tốt 4 GB.

Giá & availability

Bản 26.04 LTS miễn phí tải và cài từ ubuntu.com/download. Ubuntu Pro miễn phí cho cá nhân trên tối đa 5 máy, kéo dài security support lên 10 năm; Legacy add-on có thể đẩy tổng lifespan tới 04/2038 — 12 năm.

Server, desktop, và ISO ARM64 đều có sẵn. Optimized images cho AWS, Azure, Google Cloud, IBM Cloud và Oracle Cloud đã live.

Tiếp theo là gì

Point release 26.04.1 ngày 06/08/2026 là mốc quan trọng — đây mới là lúc upgrade path từ 24.04 LTS chính thức mở rộng cho toàn bộ người dùng qua sudo do-release-upgrade. Khuyến nghị: chờ 26.04.1 cho production workload để các bug của kernel 7.0 / sudo-rs / Dracut được vá qua một vòng update.

Với interim release, Canonical tiếp tục cadence 6 tháng — ROCm và CUDA sẽ được cập nhật cùng mỗi bản. Ubuntu Summit 26.04 sẽ là sự kiện community lớn tiếp theo.

Nguồn: Canonical announcement, Canonical + AMD ROCm, Linuxiac, OMG!Ubuntu, ComputingForGeeks.