- Ngày 26/01/2026 tại hội nghị AMS, NVIDIA công bố Earth-2: ba mô hình mở Atlas, StormScope, HealDA cùng bao phủ toàn bộ chuỗi dự báo thời tiết từ đồng hóa dữ liệu tới nowcasting.
- Israel Meteorological Service báo 90% tiết kiệm compute.
- The Weather Company, NWS, Taiwan CWA, AXA, GCL đã vào cuộc.
TL;DR
Ngày 26/01/2026 tại hội nghị thường niên của American Meteorological Society ở Houston, NVIDIA mở mã nguồn Earth-2 — stack AI thời tiết đầu tiên trên thế giới bao phủ toàn bộ pipeline: đồng hóa dữ liệu quan sát, dự báo toàn cầu 15 ngày, nowcasting bão cục bộ độ phân giải km. Ba mô hình mới (Atlas, StormScope, HealDA) cùng hai mô hình sẵn có (CorrDiff, FourCastNet3) đều miễn phí, chạy trên GPU thay cho siêu máy tính. Israel Meteorological Service báo cáo giảm 90% thời gian compute ở độ phân giải 2.5 km so với mô hình số cổ điển chạy trên CPU cluster.
Ba mô hình mới trong Earth-2
NVIDIA không tung một mô hình. Họ tung cả chuỗi — đồng hóa dữ liệu, dự báo trung hạn, nowcasting — mỗi khâu một kiến trúc riêng, tất cả mã nguồn mở, license cho cả mục đích thương mại và phi thương mại.
- Earth-2 Medium Range — kiến trúc Atlas. Dự báo toàn cầu tới 15 ngày, bao phủ hơn 70 biến thời tiết (nhiệt độ, áp suất, gió, độ ẩm). Dùng latent diffusion transformer để dự đoán biến đổi tăng dần của khí quyển, giữ được các cấu trúc khí tượng quan trọng. Trên benchmark chuẩn, Atlas vượt các mô hình mở hàng đầu như GenCast của Google ở phần lớn biến được đo.
- Earth-2 Nowcasting — kiến trúc StormScope. Generative AI huấn luyện trực tiếp trên ảnh vệ tinh và radar, sinh dự báo 0–6 giờ ở độ phân giải kilômet, phạm vi cả nước trong vài phút. Đây là mô hình AI đầu tiên vượt mô hình vật lý truyền thống trên bài toán dự báo mưa ngắn hạn.
- Earth-2 Global Data Assimilation — kiến trúc HealDA. Sinh snapshot trạng thái khí quyển (nhiệt độ, gió, độ ẩm, áp suất) tại hàng nghìn vị trí toàn cầu trong vài giây trên GPU — công việc vốn cần hàng giờ trên siêu máy tính. Ghép HealDA + Atlas = pipeline dự báo AI thuần mở có độ chính xác cao nhất hiện nay.
Atlas và StormScope đã có trên Hugging Face, GitHub và thư viện Earth2Studio ngay từ ngày công bố. HealDA dự kiến phát hành cuối 2026.
Tại sao điều này quan trọng
Dự báo thời tiết dựa trên vật lý (numerical weather prediction) là một trong những lý do đầu tiên người ta xây siêu máy tính. Suốt nhiều thập kỷ, chỉ các quốc gia giàu và các cơ quan lớn mới đủ khả năng vận hành. NVIDIA vừa đưa bản thay thế về tay bất cứ ai có một GPU và kết nối internet.
Thời điểm cũng đáng chú ý: NOAA đang đối mặt với cắt giảm nhân sự dưới chính quyền hiện tại, và quyền tiếp cận dữ liệu thời tiết ở Mỹ đang trở thành vấn đề chính trị trực tiếp. Trong khi đó, những quốc gia chịu lũ, hạn, nhiệt cực đoan nặng nhất thường là nơi hạ tầng dự báo yếu nhất. Một pipeline chạy trên GPU thông thường giúp các nước này xây năng lực dự báo chủ quyền — fine-tune trên dữ liệu nội địa, chạy trên hạ tầng riêng.
Số liệu kỹ thuật đáng nhớ
| Chỉ số | Earth-2 | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| HealDA — sinh initial conditions | Vài giây trên GPU | Trước đây: hàng giờ trên siêu máy tính |
| StormScope — nowcasting | Kilômet, 0–6h, vài phút | Cấp quốc gia, độ phân giải cục bộ |
| Atlas — medium range | 15 ngày, 70+ biến | Vượt GenCast trên benchmark chuẩn |
| CorrDiff — downscaling | Tới 500× nhanh hơn | Coarse → high-res regional |
| FourCastNet3 — global forecasting | Tới 60× nhanh hơn | Vượt ensemble cổ điển, ngang diffusion top |
| Israel Meteorological Service | -90% compute time @ 2.5 km | So với NWP cổ điển trên CPU cluster |
Giám đốc IMS, Amir Givati, cho biết sau một trận mưa bão gần đây, mô hình huấn luyện bằng CorrDiff là mô hình vận hành tốt nhất của họ trong kiểm chứng lượng mưa tích lũy 6 giờ. Hiện họ đang sinh dự báo độ phân giải cao tới 8 lần mỗi ngày.
So với Microsoft Aurora, Google NeuralGCM
Microsoft xây Aurora. Google hợp tác NeuralGCM với ECMWF để đưa dữ liệu dự báo chi tiết tới các nông hộ nhỏ ở Ấn Độ. Cả hai đều là một mô hình.
Nước cờ của NVIDIA khác về phạm vi: họ mở toàn bộ pipeline — từ quan sát vệ tinh thô tới dự báo bão cục bộ — và ép nó chạy được trên hạ tầng GPU tiêu chuẩn. Thú vị là Earth-2 còn tích hợp các mô hình mở của ECMWF, Microsoft, Google ngay bên trong stack, biến nó thành lớp chỉ huy thống nhất thay vì cạnh tranh.
Ai đang dùng
Danh sách adopter đọc như lát cắt kinh tế toàn cầu:
- Cơ quan thời tiết: Israel Meteorological Service (CorrDiff đang chạy production), Taiwan Central Weather Administration, The Weather Company (chủ Weather Channel — đang đánh giá Nowcasting), U.S. National Weather Service (đánh giá cho workflow vận hành), Brightband (phát dự báo toàn cầu hàng ngày bằng Medium Range).
- Năng lượng & lưới điện: TotalEnergies (risk awareness ngắn hạn), Eni (FourCastNet + CorrDiff cho dự báo khí/khí tượng hàng tuần), GCL — một trong những nhà sản xuất điện mặt trời lớn nhất Trung Quốc — chạy Earth-2 production cho dự báo sản lượng PV, Southwest Power Pool hợp tác Hitachi cho dự báo gió intraday.
- Rủi ro tài chính: AXA dùng FourCastNet sinh hàng nghìn kịch bản bão giả định cho mô hình rủi ro; S&P Global Energy dùng CorrDiff cho phân tích rủi ro khí hậu cục bộ; JBA Risk Management ("The Flood People") cho tình báo rủi ro lũ.
Giới hạn & giá
Giá: hoàn toàn miễn phí, license cho cả mục đích thương mại và phi thương mại. Bạn trả cho GPU của chính mình.
Giới hạn: bản Nowcasting hiện tại được huấn luyện trên dữ liệu vệ tinh địa tĩnh GOES trong phạm vi lãnh thổ Mỹ (CONUS) — muốn triển khai ở khu vực khác phải huấn luyện lại với dữ liệu vệ tinh tương đương. HealDA chưa phát hành — dự kiến cuối 2026.
Tiếp theo là gì
Trọng tâm ngắn hạn là HealDA lên Hugging Face, biến pipeline thuần AI end-to-end thành sản phẩm hoàn chỉnh. Trung hạn: các biến thể Nowcasting cho từng khu vực sẽ xuất hiện khi cộng đồng huấn luyện lại StormScope trên dữ liệu vệ tinh của mình. Với license commercial + PhysicsNeMo cho fine-tuning, các nước thu nhập thấp giờ có thể dựng năng lực dự báo chủ quyền chỉ với cụm GPU tầm trung — một kịch bản trước đây bất khả thi.
Nguồn: NVIDIA Blog, Hugging Face, SiliconANGLE, Yohan Iddawela.
